അരുൺ ശ്രീവാസ്തവ
നിഷ്പക്ഷമായ ഒരു യുവജന സംവാദം എന്ന നിലയിലാണ് സംഘാടകർ ഇതിനെ അവതരിപ്പിച്ചതെങ്കിലും, ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയ്ക്കും ഭരണപരമായ വീഴ്ചകൾക്കും എതിരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ നടത്തുന്ന ശക്തമായ സമരങ്ങൾ കൊടുമ്പിരി കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സമയത്താണ് ഇത് നടന്നത്. യുവാക്കളുമായി ബന്ധം കൂട്ടിയെടുക്കാനും ഭരണവിരുദ്ധ തരംഗത്തെ നിർവീര്യമാക്കാനും സംഘപരിവാർ നടത്തിയ കണക്കുകൂട്ടിയുള്ള നീക്കമായിരുന്നു ഈ പരിപാടി എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
ദളിതർക്കും മുസ്ലിങ്ങൾക്കും സാധാരണക്കാർക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും യുവാക്കൾക്കും നീതി അകലെയായിരിക്കുന്ന ഈ അമൃതകാലത്ത്, മുംബൈയിൽ രണ്ടായിരത്തിലധികം ജനറേഷൻ ഇസഡ് (Gen Z), ജനറേഷൻ ആൽഫ (Gen Alpha) വിദ്യാർത്ഥികളുമായി ആർ.എസ്.എസ് മേധാവി മോഹൻ ഭഗവത് നടത്തിയ സംവാദം ഏവരെയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു. സമരം ചെയ്യുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾ "ദേശവിരുദ്ധർ" അല്ലെന്നും അവരുടെ പരാതികൾ ന്യായമാണെന്നും അദ്ദേഹം ആ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ എടുത്തുപറഞ്ഞു.
എന്നാൽ, മുംബൈയിൽ നടന്ന ഐ.ഐ.എം.യു.എൻ (IIMUN) വാർഷിക സമ്മേളനത്തിൽ മോഹൻ ഭഗവത് നടത്തിയ ഈ സമ്പർക്കപരിപാടിയെ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ചാൽ, ഇത് രാഷ്ട്രീയമായ കേടുപാടുകൾ തീർക്കാനുള്ള ഒരു ശ്രമം മാത്രമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാകും. പരീക്ഷാ തട്ടിപ്പുകൾ, ഭരണപരമായ വീഴ്ചകൾ, വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നേരെ നടന്ന പോലീസ് അതിക്രമങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കെതിരെ ശക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്ന പശ്ചാത്തലത്തിലായിരുന്നു ഈ നീക്കം. ഈ സാഹചര്യം ഇങ്ങനെ തുടർന്നുപോയാൽ അത് സംഘപരിവാർ വ്യവസ്ഥിതിയുടെ നിലനിൽപ്പിനെത്തന്നെ ബാധിക്കുന്ന കടുത്ത പ്രതിസന്ധിയായി മാറുമെന്ന് ഭഗവതിന് ബോധ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾക്കിടയിൽ പുകയുന്ന അമർഷം തണുപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചതും ഈ നിർബന്ധിതാവസ്ഥയാണ്.
വർഗ്ഗടിസ്ഥാനത്തിൽ വിദ്യാർത്ഥികളെയും യുവാക്കളെയും വിഭജിക്കാനുള്ള ശ്രമം ഈ നീക്കത്തിന് പിന്നിലുണ്ടെന്നത് വ്യക്തമാണ്. ഒപ്പം സാധാരണ വോട്ടർമാർക്ക് സംഘപരിവാറിലുള്ള വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കുക എന്നതും ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യമായിരുന്നു. കഠിനാധ്വാനത്തിലൂടെ നേടിയെടുത്ത രാഷ്ട്രീയ ഇടം ഒന്നു കൈവിട്ടുപോയാൽ അത് തിരിച്ചുപിടിക്കുക പ്രയാസമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് നന്നായറിയാം. സാമ്പത്തിക വളർച്ച, നേതൃത്വം, ക്ഷേമപദ്ധതികൾ, പ്രാദേശിക വിഷയങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ വിവിധ ഘടകങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഇന്ത്യൻ വോട്ടർമാർ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്; അല്ലാതെ ഹിന്ദുത്വം എന്ന ഒറ്റ പ്രത്യയശാസ്ത്രം മാത്രം നോക്കിയല്ല. ഇന്ത്യയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രീതികൾ പ്രദേശങ്ങൾക്കും സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ഘടകങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു. ദുർഭരണം, അഴിമതി, തൊഴിലില്ലായ്മ എന്നിവയിലുള്ള അമർഷം കാരണം വോട്ടർമാർ ഭരണകക്ഷിയെ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് തൂത്തെറിയാറുണ്ട്. ജാതി, പ്രാദേശിക സഖ്യങ്ങൾ, പ്രാദേശിക ആഗ്രഹങ്ങൾ, സാമുദായിക പ്രാതിനിധ്യം എന്നിവയും വോട്ടിംഗ് രീതിയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണ്.
സി.ജെ.പി ജന്തർ മന്തറിൽ സമരം ആരംഭിക്കുന്നതിന് എത്രയോ മുമ്പ് തന്നെ കോൺഗ്രസിന്റെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ എൻ.എസ്.യു.ഐ കുറഞ്ഞത് അഞ്ച് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെങ്കിലും പ്രതിഷേധ റാലികൾ നടത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ, വിരോധാഭാസമെന്നു പറയട്ടെ, അന്ന് സമരം ചെയ്തവരെ സംഘപരിവാർ കേന്ദ്രങ്ങൾ "ദേശവിരുദ്ധർ" എന്ന് മുദ്രകുത്തി അധിക്ഷേപിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. ഈ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ ആഴത്തെയോ, രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഘടനയിൽ അത് ഉണ്ടാക്കാവുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളെയോ മനസ്സിലാക്കാൻ ഭഗവതിന് സാധിച്ചില്ല എന്നത് കൗതുകകരമാണ്. മെഡിക്കൽ പ്രവേശനത്തിനുള്ള നീറ്റ് (NEET) പരീക്ഷ നടത്തുന്നതിനായി കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിൽ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന നാഷണൽ ടെസ്റ്റിംഗ് ഏജൻസി (NTA) നേരിട്ട ക്രമക്കേടുകളായിരുന്നു പ്രശ്നങ്ങളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു. തീവ്ര ആർ.എസ്.എസ് സഹചാരികളായ അക്കാദമീഷ്യന്മാരാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ തലപ്പത്തിരിക്കുന്നത്.
പ ചോദ്യച്ചോർച്ച ആദ്യമായിട്ടല്ല സംഭവിക്കുന്നത്. 2024-ലും ഇതേ ആർ.എസ്.എസ് ബന്ധമുള്ള ഭാരവാഹികൾ ചുമതലയിലിരുന്നപ്പോൾ തന്നെ ചോദ്യച്ചോർച്ച നടന്നിരുന്നു. അന്ന് ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാൻ ആവശ്യമായ തിരുത്തൽ നടപടികളെക്കുറിച്ച് വിദ്യാർത്ഥികളോടോ സ്വതന്ത്ര അക്കാദമിക് വിദഗ്ദ്ധരോടോ സംസാരിക്കാനോ ഇടപെടാനോ ഭഗവത് തയ്യാറായില്ല. എന്നാൽ ജൂൺ 6 ന് ശേഷം, പ്രതിഷേധങ്ങൾ ബി.ജെ.പിക്കും ആർ.എസ്.എസിനും പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിക്കും വലിയ രാഷ്ട്രീയ ഭീഷണിയായി മാറിയപ്പോഴാണ്, ഇന്ത്യയിലെ 38 കോടിയോളം വരുന്ന ഇളംതലമുറയിലെ വിദ്യാർത്ഥികളിലേക്കും യുവാക്കളിലേക്കും ആർ.എസ്.എസ് മേധാവി ശ്രദ്ധ തിരിച്ചത്. ഈ സമരം സംഘപരിവാറിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് തന്നെ ഭീഷണിയായി മാറിയിരുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഭഗവത് മുംബൈയിൽ വന്ന് ഇവരുമായി സംവദിക്കാൻ മുതിരുമായിരുന്നില്ല.
ഓഗസ്റ്റ് 6-ന് മുംബൈയിൽ നടന്ന ഈ സമ്പർക്ക പരിപാടി ഒരു രാഷ്ട്രീയ-കോർപ്പറേറ്റ് പ്രതിച്ഛായ വർദ്ധിപ്പിക്കൽ തന്ത്രമായിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയത്തിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രീതികളിലും വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലും കോർപ്പറേറ്റ് താൽപ്പര്യങ്ങൾക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്. നിഷ്പക്ഷമായ ഒരു യുവജന സംവാദം എന്ന നിലയിലാണ് സംഘാടകർ ഇതിനെ അവതരിപ്പിച്ചതെങ്കിലും, ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയ്ക്കും ഭരണപരമായ വീഴ്ചകൾക്കും എതിരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ നടത്തുന്ന ശക്തമായ സമരങ്ങൾ കൊടുമ്പിരി കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സമയത്താണ് ഇത് നടന്നത്. യുവാക്കളുമായി അകലുന്ന ബന്ധം കൂട്ടിയെടുക്കാനും ഭരണവിരുദ്ധ തരംഗത്തെ നിർവീര്യമാക്കാനും സംഘപരിവാർ നടത്തിയ കണക്കുകൂട്ടിയുള്ള നീക്കമായിരുന്നു ഈ പരിപാടി എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
എന്നാൽ, വിദ്യാർത്ഥികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സമൂഹത്തിലെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളുമായി നിരന്തരം സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നതും ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നതും സംഘടനയുടെ സ്വാഭാവിക ശൈലിയാണെന്നും, അല്ലാതെ പ്രതിഷേധങ്ങളോടുള്ള പെട്ടെന്നുള്ള പ്രതികരണമല്ലെന്നുമാണ് ബി.ജെ.പി, ആർ.എസ്.എസ് കേന്ദ്രങ്ങളുടെ അവകാശവാദം. പ്രക്ഷോഭം നടത്തുന്ന യുവാക്കൾ "ദേശവിരുദ്ധരല്ല" എന്നും അവരുടെ പരാതികൾ ന്യായമാണെന്നുമുള്ള ഭഗവതിന്റെ പ്രസ്താവന, വിദ്യാർത്ഥികളെ കയ്യിലെടുക്കാനുള്ള തന്ത്രമായോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു സൗഹൃദ അന്തരീക്ഷം ഉണ്ടാക്കാനുള്ള ശ്രമമായോ കാണാം. അതുമല്ലെങ്കിൽ വളർന്നുവരുന്ന യുവജന പ്രതിഷേധത്തെ തണുപ്പിക്കാനുള്ള തന്ത്രപരമായ ഒരു മൃദുസമീപനമായും ഇതിനെ വിലയിരുത്താം.
ഈ അമർഷത്തിന്റെ ആഴം സംഘപരിവാറിനുള്ളിൽ നിന്ന് തന്നെ പുറത്തുവന്ന റിപ്പോർട്ടുകളിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാണ്; കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജിവെക്കണമെന്ന് ആർ.എസ്.എസ് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു എന്ന വാർത്തകൾ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. വിദ്യാർത്ഥി സമരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച കടുത്ത സമ്മർദ്ദമാണ് ഇത് കാണിക്കുന്നത്.
കോടിക്കണക്കിന് വരുന്ന പുതിയ തലമുറ ഭരണകൂടവുമായി അകലുകയാണെങ്കിൽ, അത് പരമ്പരാഗത പ്രത്യയശാസ്ത്ര കോട്ടകൾക്ക് വലിയ ഭീഷണിയാകും. പ്രതിഷേധിക്കുന്നത് യുവാക്കളെ ദേശവിരുദ്ധരാക്കുന്നില്ലെന്നും ജനാധിപത്യപരമായ സമരങ്ങൾ ഒരു തരം ആശയവിനിമയമാണെന്നും ഭഗവതിന് അത്രയധികം നിർബന്ധമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, എന്തുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം മുൻപേ ഇടപെടാതിരുന്നത്?
വിരോധാഭാസമെന്നു പറയട്ടെ, സമരങ്ങൾ ജനാധിപത്യ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയാകണമെന്ന് ഉപദേശിച്ച അദ്ദേഹം, വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ക്രൂരമായ അതിക്രമങ്ങളെ വിമർശിക്കാൻ തയ്യാറായില്ല. അനുകൂലികൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ ഭഗവതിന്റെ ഈ സമ്പർക്ക പരിപാടി ഒരു സാധാരണ സംഭവമായിരുന്നില്ല. രാഷ്ട്രീയമായി ഏറെ നിർണ്ണായകമായ 2016-ലും 2020-ലും അദ്ദേഹം ഇതുപോലെയുള്ള പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യത്തേത് നോട്ടുനിരോധനത്തിന് ശേഷമായിരുന്നുവെങ്കിൽ, രണ്ടാമത്തേത് മൂന്ന് കർഷക നിയമങ്ങൾക്കെതിരെ നടന്ന ചരിത്രപരമായ കർഷക സമരത്തിന് പിന്നാലെയായിരുന്നു. കുറഞ്ഞ താങ്ങുവിലയ്ക്ക് (MSP) നിയമപരമായ ഉറപ്പും കർഷകനിയമങ്ങൾ പിൻവലിക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ട് ഡൽഹി അതിർത്തികളിൽ ഒരു വർഷത്തിലേറെയാണ് കർഷകർ തമ്പടിച്ചത്; ഒടുവിൽ 2021 അവസാനത്തോടെ സർക്കാർ ആ നിയമങ്ങൾ പിൻവലിക്കുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ 2026-ൽ, ജനറേഷൻ ഇസഡ് പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഭഗവത് വിദ്യാർത്ഥികളുമായി സംവദിച്ചിരിക്കുന്നത്. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളായി നേപ്പാൾ, ശ്രീലങ്ക, ബംഗ്ലാദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭരണമാറ്റങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ ഇത്തരം യുവജന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ടായിരുന്നു എന്നത് ഇവിടെ ഓർക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും.
Read more: ഹിന്ദുത്വ ദേശീയതയുടെ ശത്രുതകൾ
തലമുറകൾ തമ്മിലുള്ള അകലം കുറയ്ക്കാനും വിദ്യാർത്ഥി പ്രതിഷേധങ്ങളെ ജനാധിപത്യ സംവാദമാക്കി മാറ്റാനുമുള്ള ശ്രമമായി ഈ സമ്പർക്കത്തെ ചിത്രീകരിച്ചെങ്കിലും, പങ്കെടുത്ത വിദ്യാർത്ഥികളെ നിരീക്ഷിച്ചാൽ അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഉപരിവർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ടവരും പെട്ടെന്ന് സമ്പന്നരായ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരുമായിരുന്നുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. തെരുവിലിറങ്ങി സമരം ചെയ്ത സാധാരണ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ നിന്ന് ഇവരെ വേർപെടുത്തി നിർത്താൻ ആർ.എസ്.എസ് നിർദ്ദേശപ്രകാരം സംഘാടകർ മനഃപൂർവ്വം ശ്രമിച്ചതായി കാണാം. "ഇന്ത്യൻ രീതിയിലൂടെ ലോകത്തെ ഒന്നാക്കുന്നതിൽ യുവാക്കളുടെ പങ്ക്" എന്ന സംവാദ വിഷയം ഇത്തരം സമ്പന്നരായ ഉപരിവർഗ്ഗ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് മാത്രം അനുയോജ്യമായ ഒന്നായിരുന്നോ?
ഇവിടെ ഭഗവത് വീഴ്ചകൾക്ക് ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നില്ല. പുതിയ തലമുറയുടെ ജിജ്ഞാസയെക്കുറിച്ച് വളരെ ജാഗ്രതയോടെ സംസാരിച്ച അദ്ദേഹം, "ഇന്നത്തെ യുവാക്കൾ കാര്യങ്ങളെ കണ്ണടച്ച് വിശ്വസിക്കാതെ യുക്തിയും വ്യക്തതയും ആവശ്യപ്പെടുന്നവരാണ്" എന്ന് നിരീക്ഷിച്ചു. മുതിർന്നവരെ ചോദ്യം ചെയ്യാതെ അനുസരിച്ചിരുന്ന പഴയ തലമുറയുമായി അവരെ താരതമ്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഭഗവതിന്റെ തന്നെ പരസ്പരവിരുദ്ധമായ പ്രസ്താവനകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയക്കുഴപ്പം പ്രകടമായിരുന്നു. "തന്റെ തലമുറയടക്കമുള്ള പഴയ ആളുകൾ മുതിർന്നവരെയും ആചാരങ്ങളെയും തർക്കമില്ലാതെ അനുസരിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ ഇന്നത്തെ യുവാക്കൾക്ക് യുക്തിയും വ്യക്തതയുള്ള വിശദീകരണങ്ങളും വേണം" എന്ന് പറഞ്ഞ അദ്ദേഹം തന്നെ, പ്രതിഷേധിക്കാൻ യുവാക്കൾക്ക് ജനാധിപത്യപരമായ അവകാശമുണ്ടെന്നും, അത്തരം പ്രതിഷേധങ്ങൾ വ്യവസ്ഥിതിയെ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള മാർഗ്ഗമാണെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. പുതിയ തലമുറ ഒരു "സത്യസന്ധമായ തലമുറയാണെന്നും" അവരെ താൻ കണ്ണടച്ച് വിശ്വസിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
എന്തൊക്കെയായാലും, ഈ കൂടിക്കാഴ്ച സമാധാനപരമായ ഒരു അനുനയ നീക്കമായിരുന്നു. യുവജനങ്ങളുടെ എതിർപ്പിനെ തണുപ്പിക്കാനും, സംഘപരിവാറിന്റെ പ്രതിച്ഛായ മാറ്റിയെടുക്കാനും, വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ വലിയൊരു ഭരണവിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനമായി മാറാതിരിക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു സാങ്കേതിക തന്ത്രമായിരുന്നു ഇത്. ഒരു വശത്ത് യുവാക്കളോട് മൃദുവായ അനുനയ നിലപാട് സ്വീകരിക്കുകയും, മറു വശത്ത് ഭരണകൂടത്തിനെതിരായ വികാരങ്ങളെ അടക്കിനിർത്തുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഈ തന്ത്രം. ഭരണകൂടത്തിന്റെ അധികാരം ഉപയോഗിക്കുന്നതോടൊപ്പം, ആർ.എസ്.എസിന്റെ സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ച് സമവായമുണ്ടാക്കുക എന്ന ഇരട്ടത്താപ്പാണ് യുവാക്കളുടെ പരാതികൾ അംഗീകരിക്കുന്നതിലൂടെ ഭഗവത് നടപ്പിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്.
ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളെ ആർ.എസ്.എസ് കയ്യടക്കിയിരിക്കുകയാണെന്ന് രാഹുൽ ഗാന്ധി ആരോപിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, സ്വന്തം താല്പര്യങ്ങൾക്ക് തിരിച്ചടിയാകുന്ന രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയെ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ മോദി സർക്കാർ തയ്യാറാകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത് അപ്രായോഗികമാണ്.
നീറ്റ് ചോദ്യ പേപ്പർ ചോർച്ച പുറത്തുവന്നതിനെ തുടർന്ന്, പൊതുപരീക്ഷാ രീതി അഴിച്ചുപണിയാനും എൻ.ടി.എയുടെ (NTA) കാര്യക്ഷമതയും സുതാര്യതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കാനുമായി നന്ദൻ നിലേകനിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു ഉന്നതതല സമിതിയെ മോദി നിയോഗിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ, പഴയ ചിന്താഗതിക്കാരായ ചില അംഗങ്ങൾ ഇപ്പോഴും അതിലുള്ളതിനാൽ ഇത് എത്രത്തോളം വിജയകരമാകും എന്നത് സംശയമാണ്. യുവാക്കളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാനായി ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിൽ കൂടുതൽ സജീവമാകാൻ തൻ്റെ മന്ത്രിമാരോട് ആവശ്യപ്പെടുന്ന വീഡിയോകൾ അർദ്ധരാത്രിയിൽ മോദി സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ പുറത്തുവിട്ട അതേ സമയത്താണ് ഭഗവതിന്റെ ഈ ഇടപെടലും നടന്നത് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഈ വിദ്യാർത്ഥി പ്രതിഷേധങ്ങൾ, യുവാക്കളുമായുള്ള പാർട്ടിയുടെ ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുനർചിന്തനത്തിന് കാരണമായിട്ടുണ്ട്. സംഘടനയും വിദ്യാർത്ഥികളും തമ്മിൽ വലിയൊരു അകലം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഈ സംഭവങ്ങൾ വ്യക്തമായി തെളിയിച്ചിരിക്കുകയാണ്.