ഹിന്ദുത്വ ദേശീയതയുടെ ശത്രുതകൾ

എം എസ് ഷൈജു

വി.ഡി. സവർക്കറും എം.എസ്. ഗോൾവാക്കറും തറക്കല്ലിട്ട സാംസ്കാരിക ദേശീയതയിൽ നിന്ന് സമകാലിക ഇന്ത്യയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് ഹിന്ദുത്വ കൈവരിച്ച പരിണാമങ്ങളെയും അതിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെയും ഈ ലേഖനം വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. ഭരണഘടനാപരമായ ജനാധിപത്യത്തെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് നേരിടാൻ ഇരകളെക്കൂടി പങ്കാളികളാക്കുന്ന ഈ ഇരട്ടത്താപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തെയും, സാംസ്കാരിക ഭാരതീയവൽക്കരണ തന്ത്രങ്ങളെയും മതേതര ചേരി എങ്ങനെ പ്രതിരോധിക്കണമെന്ന് ലേഖനം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

വി.ഡി. സവർക്കറും എം.എസ്. ഗോൾവാക്കറും ചേർന്ന് ഹിന്ദുത്വ ദേശീയതയ്ക്ക് ആശയാടിത്തറ പാകുമ്പോൾ 'ജനാധിപത്യം' എന്ന സങ്കൽപ്പം അവരുടെ അജണ്ടയിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. സാംസ്കാരിക ദേശീയതയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരു ഏകീകൃത ഹിന്ദു സമൂഹത്തെ നിർമ്മിച്ചെടുക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം. 1920-കളിൽ രൂപപ്പെട്ട ഹിന്ദുത്വ ദേശീയത, കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിലെ ജാതീയ അസമത്വങ്ങളുടെയും സാമൂഹിക വൈവിധ്യങ്ങളുടെയും പരിസരത്താണ് വളർന്നത്. സാർവത്രിക വോട്ടവകാശമോ ആധുനിക ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളോ ഇന്ത്യയിൽ പൂർണമായി വികസിക്കാത്ത ഒരു കാലഘട്ടമായിരുന്നു അത്.

എന്നാൽ, സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഇന്ത്യ ഒരു ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായി മാറിയതോടെ, പരമ്പരാഗത സവർണ കേന്ദ്രീകൃത ആശയങ്ങൾക്ക് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ യാഥാർഥ്യങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടേണ്ടി വന്നു. ജനാധിപത്യ ക്രമത്തിൽ ഭൂരിപക്ഷ പിന്തുണ അത്യാവശ്യമായി വന്നപ്പോൾ, ദലിത്-മുസ്‌ലിം-ക്രിസ്ത്യൻ വിഭാഗങ്ങളോട് പുതിയൊരു അടവുനയം സ്വീകരിക്കാൻ ഹിന്ദുത്വ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ നിർബന്ധിതരായി. ആശയപരമായ വിയോജിപ്പ് ഒരു വശത്തും, അധികാരത്തിന് ഇവരുടെ പിന്തുണ അനിവാര്യമാണെന്ന പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയം മറു വശത്തുമായി വലിയൊരു സങ്കീർണ്ണത ഇതിലൂടെ രൂപപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിനുള്ളിലെ പ്രകടമായ വൈരുദ്ധ്യമായി നിലനിൽക്കുന്നത് ഈ പ്രതിസന്ധിയാണ്.

ജനാധിപത്യ ക്രമവും സവർണ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പുനർനിർവചനവും

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം സാർവത്രിക വോട്ടവകാശം നിലവിൽ വന്നതോടെ രാജ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങൾ അടിമുടി മാറി. കൊളോണിയൽ കാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ജാതി സെൻസസ് നടത്തിയപ്പോൾ പ്രമുഖ ന്യൂനപക്ഷ മതങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടാത്ത മുഴുവൻ മനുഷ്യരെയും 'ഹിന്ദു' എന്ന പട്ടികയിലാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയത്. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഈ തരംതിരിവിനെ ഹിന്ദുത്വ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ തങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായി ഉപയോഗിച്ചു. കാരണം, ജാതിവ്യവസ്ഥയാൽ ഭിന്നിച്ചുനിൽക്കുന്ന സവർണ സമൂഹത്തെ മാത്രം മുൻനിർത്തി ജനാധിപത്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിക്കുക അസാധ്യമാണെന്ന് നേതാക്കൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു.

ജനസംഖ്യയിൽ വലിയൊരു ശതമാനമുള്ള ദലിത്-പിന്നോക്ക വിഭാഗങ്ങളുടെ പിന്തുണയില്ലാതെ അധികാരത്തിൽ എത്തുക എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. ജനാധിപത്യത്തിൽ വോട്ടുകളുടെ എണ്ണത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം എന്ന യാഥാർഥ്യം, തങ്ങളുടെ സവർണ പരിച്ഛേദത്തിൽ നിന്ന് മാറി ചിന്തിക്കാനും താഴെത്തട്ടിലുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങളെ 'ഹിന്ദു' എന്ന വിശാല പദത്തിന് കീഴിൽ അണിനിരത്താനും സംഘപരിവാറിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.

അംബേദ്കറൈറ്റ് പ്രതിരോധവും സംഘപരിവാറിന്റെ അടവുനയങ്ങളും

ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കറുടെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിച്ച ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം എന്നീ മൂല്യങ്ങളെയാണ് രാജ്യത്തിന്റെ അടിത്തറയായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ഭരണഘടന നൽകിയ രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങളും സംവരണവും ദലിത് സമൂഹങ്ങളിൽ പുതിയൊരു അവകാശബോധം വളർത്തിയെടുത്തു. ജാതി അടിച്ചമർത്തലുകൾക്കെതിരെ ഉയർന്നുവന്ന ശക്തമായ പ്രതിരോധങ്ങൾ ഹിന്ദുത്വ ശക്തികളെ പ്രതിരോധത്തിലാക്കി.

ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥയിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോകുമെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, അംബേദ്കറെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയ ചിഹ്നങ്ങളെയും തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങളുടെ ഭാഗമാക്കാൻ ഹിന്ദുത്വ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ നിർബന്ധിതരായി. അംബേദ്കറെ ഒരു ദേശീയ നായകനായി ചിത്രീകരിക്കാനും, തങ്ങൾ ദലിത് വിരുദ്ധരല്ലെന്ന് വരുത്തിത്തീർക്കാനുമുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ഇതിന്റെ ഭാഗമായാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്.

ഹിന്ദുത്വ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ദലിത് കോളനികളിലും ഗ്രാമീണ തലങ്ങളിലും നേരിട്ട് ഇടപെടലുകൾ നടത്തുകയും താഴെത്തട്ടിൽ നിന്നുള്ള പ്രവർത്തകരെ സംഘടനാ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്തു. ഉദാരവൽക്കരണാനന്തര ഇന്ത്യയിൽ ദലിത് വിഭാഗങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക പുരോഗതിയുടെ ആവശ്യകത തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ഭവനനിർമാണം, സൗജന്യ റേഷൻ, കുടിവെള്ളം, ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് തുടങ്ങിയ ക്ഷേമപദ്ധതികളെ ഫലപ്രദമായ രാഷ്ട്രീയ ആയുധങ്ങളാക്കി മാറ്റാനും ഭരണകൂടങ്ങൾക്ക് സാധിച്ചു. അതോടൊപ്പം, ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ ഉള്ളടക്കത്തിലെ അസമത്വങ്ങൾ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുതന്നെ, 'പൊതുശത്രു'ക്കളായി ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഭൂരിപക്ഷ ഹൈന്ദവ ഐക്യം നിർമ്മിക്കുക എന്ന തന്ത്രവും ഇവിടെ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.

അംബേദ്കറിസവും ഹിന്ദുത്വവും: ഒത്തുപോകാത്ത രാഷ്ട്രീയ മാതൃകകൾ

ബാബാസാഹേബ് അംബേദ്കറുടെ ചിന്തകളും ഹിന്ദുത്വ ദേശീയതയും തമ്മിൽ മൗലികമായ വിയോജിപ്പുകളുണ്ട്. ഏതൊരു അടവുനയത്തിന്റെ ഭാഗമായി ചേർത്തുപിടിച്ചാലും ഇവ രണ്ടും പരസ്പരവിരുദ്ധമായി തന്നെ നിലനിൽക്കും. ജാതിവ്യവസ്ഥയാണ് സമൂഹം അനുഭവിക്കുന്ന ചൂഷണങ്ങളുടെ മൂലകാരണമെന്നും, അത് പൂർണമായി ഉന്മൂലനം ചെയ്യപ്പെട്ടാൽ മാത്രമേ സാമൂഹിക നീതി സാധ്യമാകൂ എന്നും അംബേദ്കർ വിശ്വസിച്ചു. എന്നാൽ, ഹിന്ദുത്വ ദേശീയത ജാതികളെ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുള്ള ഒരു കൃത്രിമ ഐക്യമാണ് ലക്ഷ്യമിട്ടത്.

ഹൈന്ദവ ജാതിവ്യവസ്ഥയോടും അതിന്റെ ചൂഷണങ്ങളോടും സമരം ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് അംബേദ്കർ ബുദ്ധമതം സ്വീകരിച്ചത്. അതൊരു കേവല വിശ്വാസ മാറ്റമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് രാഷ്ട്രീയ പ്രതിരോധമായിരുന്നു. എന്നാൽ അംബേദ്കറെ ദേശീയ പ്രതീകമായി സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, അംബേദ്കർ തിരസ്കരിച്ച അതേ സവർണ ദൈവസങ്കൽപ്പങ്ങളെയും ആചാരങ്ങളെയും ദലിത് സമൂഹങ്ങളിലേക്ക് അടിച്ചേൽപ്പിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടത്തിന്റെ വീര്യത്തെ വീർപ്പുമുട്ടിക്കാനാണ് ഹിന്ദുത്വ ശ്രമിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, ഹിന്ദുത്വയുടെ ദേശീയത നിർമ്മിതിയിൽ ദലിതർ താൽക്കാലികമായ സാങ്കേതിക ഉപകരണം മാത്രമായി മാറുന്നു.

ഭരണഘടനാപരമായ ചട്ടക്കൂടും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളോടുള്ള സമീപനവും

സവർക്കറുടെയും ഗോൾവാക്കറുടെയും വംശീയ സിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ അടിയുറച്ച ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയം, മുസ്‍ലിംകളെയും ക്രിസ്ത്യാനികളെയും പുറന്തള്ളുന്ന ദേശീയതയാണ് മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയെ സ്വന്തം 'പിതൃഭൂമി'യായും 'പുണ്യഭൂമി'യായും കാണുന്നവർ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥ പൗരന്മാർ എന്ന സവർക്കറൈറ്റ് നിർവചനം, മക്കയോ ജറുസലേമോ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളായി കരുതുന്ന ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ പൗരത്വ സങ്കൽപ്പത്തിന് പുറത്തുനിർത്തുന്നു. ഗോൾവാക്കറുടെ We or Our Nationhood Defined എന്ന കൃതിയും ഇതര മതസ്ഥരെ കീഴാളരായി ജീവിക്കേണ്ടവരായാണ് ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ഫെഡറൽ-മതേതര ചട്ടക്കൂടും വോട്ടവകാശത്തിന്റെ ശക്തിയും കാരണം ഈ ആശയങ്ങളെ അതേപടി പ്രായോഗികമാക്കാൻ ഭരണകൂടങ്ങൾക്ക് സാധിക്കുന്നില്ല. ഭരണഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിൾ 25 ഉൾപ്പെടെയുള്ള മൗലികാവകാശങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം കാലം ഒരു വിഭാഗത്തെ പൂർണമായി ഒഴിവാക്കുക അസാധ്യമാണ്. ഈ പ്രതിസന്ധിയെ മറികടക്കാൻ ഭരണഘടനാപരമായി 'സബ്കാ സാഥ്, സബ്കാ വികാസ്' എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉയർത്തുകയും, പ്രായോഗികതലത്തിൽ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ അപരവൽക്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഇരുതല നയമാണ് പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്.

ജനാധിപത്യ ഭരണക്രമവും സാർവത്രിക വോട്ടവകാശവും നിലവിൽ വന്നതോടെ, സവർണ കേന്ദ്രീകൃതമായ ആശയാവലികൾക്ക് അതീതമായി ദലിത്-ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയമായി അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ സംഘപരിവാർ നിർബന്ധിതരായി. അംബേദ്കറൈറ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തെ പ്രതിരോധിക്കാൻ അംബേദ്കറെത്തന്നെ പ്രതീകാത്മകമായി ഉൾക്കൊള്ളുകയും, പസ്മാന്ദ് മുസ്‌ലിം രാഷ്ട്രീയത്തെയും ക്രിസ്ത്യൻ സഭകളെയും സ്വാധീനിച്ച് ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ വിഭജനം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രായോഗിക തന്ത്രങ്ങളാണ് ഹിന്ദുത്വ പരീക്ഷിക്കുന്നത്.

പസ്മാന്ദ് രാഷ്ട്രീയവും ക്രിസ്ത്യൻ സഭകളോടുള്ള സമീപനവും

ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ ആകമാനം ശത്രുപക്ഷത്ത് നിർത്തുന്നതിന് പകരം, അതിനുള്ളിലെ സങ്കീർണ്ണതകളെ ചൂഷണം ചെയ്യുകയാണ് നിലവിലെ രീതി.പസ്മാന്ദ് മുസ്‌ലിം രാഷ്ട്രീയം: മുസ്‌ലിം സമൂഹത്തിൽ സാമൂഹികമായും സാമ്പത്തികമായും പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്ന 'പസ്മാന്ദ്' (Pasmanda) വിഭാഗങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാൻ പ്രത്യേക തന്ത്രങ്ങൾ ആവിഷ്കരിക്കുന്നു. നെയ്ത്തുകാർ, കശാപ്പുകാർ, വ്യാപാരികൾ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത തൊഴിൽ മേഖലകളിലുള്ള ഈ പിന്നോക്ക വിഭാഗങ്ങളുടെ വോട്ട് ബാങ്ക് ലക്ഷ്യമിട്ട് ഉത്തരേന്ത്യയിൽ ബി.ജെ.പി വലിയ മുന്നേറ്റം നടത്തുന്നുണ്ട്.

ക്രിസ്ത്യൻ സഭാ ബന്ധങ്ങൾ: കേരളം പോലുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ സഭാനേതൃത്വങ്ങളുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാനും, ഈസ്റ്റർ-ക്രിസ്മസ് വേളകളിൽ സ്നേഹയാത്രകൾ നടത്താനും ശ്രമിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, ഉത്തരേന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ദലിത് ക്രിസ്ത്യാനികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാധാരണക്കാർ വംശീയ അക്രമങ്ങൾക്ക് ഇരയാകുന്നു എന്ന വൈരുദ്ധ്യവും നിലനിൽക്കുന്നു.

സാംസ്കാരിക 'ഭാരതീയവൽക്കരണ' തന്ത്രം

ഇതര വിശ്വാസികളെ ഭൗതികമായി പുറത്താക്കുന്നതിന് പകരം അവരെ സാംസ്കാരികമായി 'ഭാരതീയവൽക്കരിക്കുക' (Cultural Assimilation) എന്ന തന്ത്രത്തിലേക്കാണ് പുതിയ കാലത്ത് ഹിന്ദുത്വ നീങ്ങുന്നത്. സാംസ്കാരികമായി ഹൈന്ദവ പാരമ്പര്യങ്ങളോട് കൂറുപുലർത്തുന്നവർ സുരക്ഷിതരായിരിക്കും എന്ന സന്ദേശം നൽകുന്നതിലൂടെ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കിടയിലെ ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെയെങ്കിലും പിന്തുണയോ നിർവീര്യതയോ ഉറപ്പാക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. ഭരണകൂടത്തിന്റെ ക്ഷേമപദ്ധതികൾ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ നൽകുന്നു എന്ന് അവകാശപ്പെടുമ്പോൾ തന്നെ, താഴെത്തട്ടിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണങ്ങളിലൂടെ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള ഭയവും അവിശ്വാസവും നിലനിർത്താൻ സംഘപരിവാറിന് കഴിയുന്നു.

ചുരുക്കത്തിൽ, ആശയപരമായ ശത്രുത നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുതന്നെ ജനാധിപത്യ അധികാരത്തിനുവേണ്ടി പ്രായോഗികമായ വിട്ടുവീഴ്ചകൾ നടത്തുന്ന വൈരുദ്ധ്യാത്മക രാഷ്ട്രീയമാണ് സമകാലിക ഇന്ത്യയിൽ ഹിന്ദുത്വ ദേശീയത പരീക്ഷിക്കുന്നത്. ഭരണഘടന ഉയർത്തുന്ന ജനാധിപത്യ വെല്ലുവിളിയെ അടിച്ചമർത്താൻ, അതിന്റെ ഇരകളെത്തന്നെ തങ്ങളോടൊപ്പം അണിനിരത്തുന്ന ഈ രാഷ്ട്രീയ വൈരുദ്ധ്യത്തെ കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്താതെ രാജ്യത്തെ മതേതര പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് മുന്നോട്ടുപോകാനാവില്ല.