ആർച്ചർ തന്നെ ഇന്ത്യയെ തന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിപണികളിലൊന്നായി വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. പൈറസി പ്രശ്നം കാരണം ചില പുസ്തകങ്ങൾ ബ്രിട്ടന് മുമ്പ് ഇന്ത്യയിൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്ന രീതി പ്രസാധകർ സ്വീകരിച്ചിരുന്നു. മലയാളം ഉൾപ്പെടെ പല ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലേക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2023 ജനുവരിയിൽ കോഴിക്കോട് നടന്ന കേരള ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ ആർച്ചർ പങ്കെടുത്തു.
ഓർമ | എം.കെ.അൻസാർ
വില്ലിംഗ്ടൺ ഐലൻഡിൽ ജോലി നോക്കുമ്പോൾ ശനിയാഴ്ച വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ എംബാർക്കേഷൻ ജെട്ടിയിൽ നിന്ന് എറണാകുളം ട്രാൻസ്പോർട്ട് ജെട്ടിയിലേക്ക് ബോട്ടിൽ ഒരു യാത്രയുണ്ടായിരുന്നു. ബോട്ടിറങ്ങി പ്രസ്‌ക്ലബിലൂടെ നടന്ന് മോഹൻസ് ലെൻഡിംഗ് ലൈബ്രറിയിലെത്തുമ്പോൾ മനസ്സ് ഒരു പുതിയ ലോകത്തേക്ക് തുറക്കുമായിരുന്നു. ഒരു പെട്ടിക്കടയെന്നു പറയാവുന്ന ആ ചെറിയ ഇടത്തിൽ ലോകത്തെ മുഴുവൻ ഇംഗ്ലീഷ് നോവലുകളും കൂട്ടിയിട്ടിരുന്നു. മോഹൻ ചേട്ടനു മാത്രം നിന്നു തിരിയാവുന്ന ആ സ്ഥലത്തുനിന്നാണ് പലരുടെയും ഇംഗ്ലീഷ് വായനയുടെ തുടക്കം.
എ ഫോർ ആപ്പിൾ, ബി ഫോർ ബോളിൽ നിന്നും പ്രീഡിഗ്രി ടെക്സ്റ്റുകളിൽ നിന്നും കൂടുതൽ ലഭിക്കേണ്ടതാകുന്ന ഇംഗ്ലീഷ് വായന ഹാരോൾഡ് റോബിൻസ്, പെൻ്റ് ഹൗസ് തുടങ്ങിയ ‘കമ്പി പുസ്തക’ങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ആർജ്ജിക്കുക എന്നത് ലോകമറിയുന്ന സത്യമാണ്. വായന എളുപ്പമാക്കാൻ മിൽസ് & ബൂൺസിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി ജെഫ്രി ആർച്ചറിലേക്കെത്തിച്ചതും മോഹൻ ചേട്ടന്റെ ആ ലെൻഡിംഗ് ലൈബ്രറിയിലൂടെയായിരുന്നു. മോഹൻ ചേട്ടൻ ഏതാനും വർഷം മുമ്പ് മരിച്ചു. ജെഫ്രി ആർച്ചറും കഴിഞ്ഞ ദിവസം വിടപറഞ്ഞു.
2026 ഒക്ടോബർ 5-ന് 86-ാം വയസ്സിൽ ബ്രിട്ടീഷ് നോവലിസ്റ്റും മുൻ രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായ ജെഫ്രി ആർച്ചർ അന്തരിച്ചു. അവസാന നോവലായ Adam and Eve പുറത്തിറങ്ങാൻ ഒരു ദിവസം മാത്രം ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ. മുപ്പത് കോടിയിലധികം പുസ്തകങ്ങൾ വിറ്റഴിച്ച ഈ കഥാകാരന്റെ മരണവാർത്ത മലയാള മാധ്യമങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി പ്രതിഫലിച്ചത് യാദൃശ്ചികമല്ല. ഇന്ത്യയിലും പ്രത്യേകിച്ച് കേരളത്തിലും അദ്ദേഹത്തിന് അസാധാരണമായ ഒരു വായനാപ്രേമികളുടെ സമൂഹമുണ്ടായിരുന്നു.
ജെഫ്രി ഹോവാർഡ് ആർച്ചർ 1940 ഏപ്രിൽ 15-ന് ലണ്ടനിൽ ജനിച്ചു. സോമർസെറ്റിലെ വെസ്റ്റൺ-സൂപ്പർ-മേറിൽ വളർന്ന അദ്ദേഹം വെല്ലിംഗ്ടൺ സ്കൂളിലും ഓക്സ്ഫോർഡ് ബ്രേസ്‌നോസ് കോളേജിലും പഠിച്ചു. അത്ലറ്റിക്‌സിൽ നിപുണനായിരുന്നു; നൂറ് യാർഡ് ഓട്ടത്തിൽ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് 1969-ൽ ഇരുപത്തൊമ്പതാം വയസ്സിൽ ലൗത്ത് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് കൺസർവേറ്റീവ് എംപിയായി. എന്നാൽ കനേഡിയൻ കമ്പനിയിലെ നിക്ഷേപം പരാജയപ്പെട്ട് കടക്കാരനായി 1974-ൽ പാർലമെന്റ് വിട്ടു. കടം തീർക്കാൻ എഴുത്ത് തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ നോവൽ Not a Penny More, Not a Penny Less പതിനഞ്ച് പ്രസാധകർ നിരസിച്ചതിനുശേഷമാണ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്. അത് മില്യണുകൾ വിറ്റഴിച്ചു.
1979-ലെ Kane and Abel ആണ് അദ്ദേഹത്തെ ലോകപ്രശസ്തനാക്കിയത്. ഒരേ ദിവസം ജനിച്ച രണ്ട് പുരുഷന്മാരുടെ (ഒരാൾ അമേരിക്കൻ ബാങ്കറുടെ മകൻ, മറ്റൊരാൾ പോളിഷ് കുടിയേറ്റക്കാരൻ) ജീവിതകഥ. ഈ നോവൽ മാത്രം മൂന്ന് കോടിയിലധികം കോപ്പികൾ വിറ്റുപോയി. ഇന്ത്യയിൽ പ്രത്യേകിച്ച് അസാധാരണമായ ജനപ്രീതി നേടി. “അമ്പത് ദശലക്ഷം ഇന്ത്യക്കാർ Kane and Abel വായിച്ചിട്ടുണ്ട്” എന്ന് ആർച്ചർ തന്നെ പറയാറുണ്ടായിരുന്നു. പിന്നീട് Clifton Chronicles, William Warwick സീരീസ്, First Among Equals, As the Crow Flies തുടങ്ങിയവ വന്നു. ക്രിക്കറ്റ് ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ആർച്ചർ ഇന്ത്യൻ വായനക്കാരുമായി സൗഹൃദബന്ധം പുലർത്തി.
രാഷ്ട്രീയത്തിൽ തിരിച്ചുവന്ന് മാർഗരറ്റ് താച്ചറിന്റെ കാലത്ത് കൺസർവേറ്റീവ് പാർട്ടി ഡെപ്യൂട്ടി ചെയർമാനായി. 1992-ൽ ഹൗസ് ഓഫ് ലോർഡ്സിലേക്ക് ലൈഫ് പീർ ആയി. എന്നാൽ 1987-ലെ ഒരു ലിബൽ കേസിൽ നുണ പറഞ്ഞതിന് 2001-ൽ നാല് വർഷം ജയിൽശിക്ഷ ലഭിച്ചു. ജയിലിൽ വെച്ച് എഴുതിയ Prison Diaries വീണ്ടും ബെസ്റ്റ്‌സെല്ലറായി. ജീവിതത്തിലെ ഉയർച്ചതാഴ്ചകൾ തന്നെ ഒരു ആർച്ചർ നോവലിനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
ആർച്ചർ തന്നെ ഇന്ത്യയെ തന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിപണികളിലൊന്നായി വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. പൈറസി പ്രശ്നം കാരണം ചില പുസ്തകങ്ങൾ ബ്രിട്ടന് മുമ്പ് ഇന്ത്യയിൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്ന രീതി പ്രസാധകർ സ്വീകരിച്ചിരുന്നു. മലയാളം ഉൾപ്പെടെ പല ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലേക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2023 ജനുവരിയിൽ കോഴിക്കോട് ബീച്ചിൽ നടന്ന കേരള ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ ആർച്ചർ പങ്കെടുത്തു. മീന ടി. പിള്ളയുമായുള്ള “The Essence of a Thick Plot” എന്ന സംഭാഷണത്തിൽ “ഫാൻസിന് വേണ്ടി എഴുതരുത്. സ്വയം തൃപ്തിയാകുന്ന വിധത്തിൽ എഴുതുക” എന്നായിരുന്നു എഴുത്തുകാരോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉപദേശം. ജയ്പൂർ ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ ഏഴായിരത്തി അഞ്ഞൂറ് പേർ അദ്ദേഹത്തെ കാണാൻ എത്തിയതായി ആർച്ചർ തന്നെ ഓർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. “ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാർ മികച്ചവരാണ്. ആർ.കെ. നാരായണൻ പോലുള്ളവർ മഹത്തായ ചെറുകഥകൾ അവർ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്” എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
മലയാളി വായനക്കാർക്ക് ആർച്ചറുടെ കഥകൾ ആകർഷകമായത് അവയിലെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള പ്ലോട്ട്, അപ്രതീക്ഷിത തിരിവുകൾ, അഭിലാഷങ്ങളുടെയും പതനങ്ങളുടെയും ചിത്രീകരണം എന്നിവ കാരണമാണ്. മലയാളി വായനാസംസ്കാരം കഥയുടെ താളത്തിലും സസ്പെൻസിലും അഭിരമിക്കുന്നതാണ്. ആർച്ചറുടെ നോവലുകൾ ഈ ആവശ്യം കൃത്യമായി നിറവേറ്റി. Not a Penny More, Not a Penny Less, Kane and Abel, Clifton Chronicles, William Warwick സീരീസ് — ഇവയെല്ലാം മലയാളി വായനശാലകളിലും ഹോസ്റ്റലുകളിലും കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
മോഹൻ ചേട്ടന്റെ ലെൻഡിംഗ് ലൈബ്രറിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയ ഒരു വായനയാത്രയുടെ അവസാന അധ്യായമാണ് ആർച്ചറുടെ മരണം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകങ്ങൾ ഇപ്പോഴും പുതിയ തലമുറകളെ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്. കഥപറച്ചിലിന്റെ കുലപതി എന്ന് മലയാള മാധ്യമങ്ങൾ വിശേഷിപ്പിച്ച ആർച്ചറും മലയാളിയും തമ്മിലുള്ള ഈ ബന്ധം സാഹിത്യചരിത്രത്തിൽ ഒരു അധ്യായമായി നിലനിൽക്കും.
“കഥ പറയാനുള്ള സമയം കഴിഞ്ഞു. ജീവിതത്തിൽ ഏറ്റവും ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കാര്യം എപ്പോൾ നിർത്തണമെന്ന് അറിയുകയാണ്” — ആർച്ചർ തന്റെ അവസാന അഭിമുഖങ്ങളിലൊന്നിൽ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ അർത്ഥവത്താകുന്നു.