അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട അഭിനയജീവിതത്തിൽ നാനാ പടേക്കർ അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വൈവിധ്യം ഇന്ത്യൻ സിനിമയിൽ തന്നെ വേറിട്ടതാണ്. ക്രൂരനായ അധോലോക നായകനായും കടുപ്പക്കാരനായ പൊലീസുകാരനായും സ്നേഹമുള്ള പിതാവായും തകർന്നുപോയ നാടകകലാകാരനായും പ്രേക്ഷകരെ ചിരിപ്പിച്ച ഗ്യാങ്സ്റ്ററായുമെല്ലാം അദ്ദേഹം വെള്ളിത്തിരയിലെത്തി. ഭീഷണി, വേദന, കോപം, നിസ്സഹായത, നർമ്മം തുടങ്ങി പരസ്പരം വ്യത്യസ്തമായ വികാരങ്ങളെ ഒരേ തീവ്രതയോടെ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞതാണ് പടേക്കറിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത.
ഓർമ | എം.കെ.അൻസാർ
നാനാ പടേക്കർ (വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ, 1951 ജനുവരി 1 – 2026 ഒക്ടോബർ 8) ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ നടന്മാരിലൊരാളായിരുന്നു. ഹിന്ദി, മറാത്തി സിനിമകളിൽ തീവ്രവും ബഹുമുഖവുമായ അഭിനയത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ദേശീയ അംഗീകാരം നേടി. മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ അവാർഡുകൾ, 2013-ലെ പത്മശ്രീ എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സിനിമയ്ക്കപ്പുറം സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളിലും അദ്ദേഹം തുറന്നുപറച്ചിൽ നടത്തിയിരുന്നു. കർഷകരുടെ ക്ഷേമം, സാമുദായിക ഐക്യം, അഴിമതിക്കെതിരായ നിലപാടുകൾ എന്നിവയിലൂടെ അദ്ദേഹം പുരോഗമനപരമായ ഒരു സമീപനം സ്വീകരിച്ചു.
അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട അഭിനയജീവിതത്തിൽ നാനാ പടേക്കർ അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വൈവിധ്യം ഇന്ത്യൻ സിനിമയിൽ തന്നെ വേറിട്ടതാണ്. ക്രൂരനായ അധോലോക നായകനായും കടുപ്പക്കാരനായ പൊലീസുകാരനായും സ്നേഹമുള്ള പിതാവായും തകർന്നുപോയ നാടകകലാകാരനായും പ്രേക്ഷകരെ ചിരിപ്പിച്ച ഗ്യാങ്സ്റ്ററായുമെല്ലാം അദ്ദേഹം വെള്ളിത്തിരയിലെത്തി. ഭീഷണി, വേദന, കോപം, നിസ്സഹായത, നർമ്മം തുടങ്ങി പരസ്പരം വ്യത്യസ്തമായ വികാരങ്ങളെ ഒരേ തീവ്രതയോടെ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞതാണ് പടേക്കറിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത.
നാടകരംഗത്തുനിന്ന് തുടങ്ങിയ നാനാ 1978-ൽ ഗമൻ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ഹിന്ദി സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. പിന്നീട് വന്ന സലാം ബോംബെ (1988)-ൽ ബാബാ ഗുലാബ് എന്ന മയക്കുമരുന്ന് ഇടപാടുകാരന്റെയും മനുഷ്യക്കടത്തുകാരന്റെയും വേഷത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനായത്. കുട്ടികളെയും സ്ത്രീകളെയും ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന കഥാപാത്രത്തെ യാതൊരു കൃത്രിമത്വവുമില്ലാതെ അവതരിപ്പിച്ചത് ചിത്രത്തിന്റെ ഇരുണ്ട ലോകത്തിന് കൂടുതൽ വിശ്വാസ്യത നൽകി. എന്നാൽ 1989-ലെ പരിന്ദ ആയിരുന്നു യഥാർത്ഥ തകർപ്പൻ. അന്നാ സേത്ത് എന്ന ക്രൂരനായ അധോലോക നായകന്റെ വേഷം പടേക്കറുടെ അഭിനയശേഷിയെ പുതിയ തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തി. ഈ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ ബെസ്റ്റ് സപ്പോർട്ടിങ് ആക്ടർ അവാർഡും ലഭിച്ചു.
More Read: മലയാളിയും ജെഫ്രി ആർച്ചറും
1990-കളിൽ അദ്ദേഹം ഉച്ചസ്ഥായിയിലെത്തി. പ്രഹാർ: ദി ഫൈനൽ അറ്റാക്ക് (1991), താൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ തന്നെ മേജർ വി എസ് ചവാൻ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. സൈനിക പരിശീലനത്തിന്റെ കാഠിന്യം വിശ്വസനീയമായി അവതരിപ്പിക്കാനായി അദ്ദേഹം ലേയിലും ഹിമാലയൻ മേഖലകളിലും കഠിനമായ പരിശീലനവും നേടിയിരുന്നു. അംഗാർ (വില്ലൻ അവാർഡ്), തിരംഗാ, ക്രാന്തിവീർ (1994) എന്നിവ ശ്രദ്ധേയമായി. ക്രാന്തിവീർ-ലെ പ്രതാപ് നാരായൺ തിലക് എന്ന കഥാപാത്രമായി എത്തിയപ്പോൾ കോപവും സാമൂഹിക അസ്വസ്ഥതയും നീതിക്കായുള്ള പോരാട്ടവും ഒരുമിച്ച് പ്രകടമാക്കി. സാമുദായിക അക്രമത്തിനും അഴിമതിക്കുമെതിരെ ഉയർന്നുവരുന്ന ഒരു ശബ്ദമായി മാറിയ ഈ വേഷത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി.
അഗ്നിസാക്ഷി (1996)-ൽ പുറമേ ആകർഷകമായി തോന്നുന്നെങ്കിലും ഉള്ളിൽ അപകടകാരിയായ മുൻ ഭർത്താവിനെയാണ് പടേക്കർ അവതരിപ്പിച്ചത്. നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ശാന്തതയിൽ നിന്ന് ക്രോധത്തിലേക്ക് മാറുന്ന കഥാപാത്രത്തിന്റെ മാനസികാവസ്ഥ അദ്ദേഹം ശക്തമായി അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ പ്രകടനത്തിനും ദേശീയ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. ഖാമോഷി: ദി മ്യൂസിക്കൽ (1996)-ൽ സംസാരിക്കാനും കേൾക്കാനും കഴിയാത്ത ഒരച്ഛനായാണ് പടേക്കർ എത്തിയത്. മകളോടുള്ള സ്നേഹവും സംരക്ഷണവും വളരെ സൂക്ഷ്മമായി അവതരിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം കഥാപാത്രത്തിന് ആഴമേകി.
ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ തുടങ്ങിയവയിലും വ്യത്യസ്ത വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. 2000-കളിൽ അബ് തക് ഛപ്പൻ (2004)-ൽ മുംബൈ പൊലീസിലെ എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റായ സാധു അഗാശെയായി അദ്ദേഹം എത്തി. കർക്കശനായ ഉദ്യോഗസ്ഥനും കുടുംബത്തെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഭർത്താവുമായുള്ള കഥാപാത്രത്തിന്റെ രണ്ട് തലങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനത്തിൽ വ്യക്തമായി. അപഹരൺ (വീണ്ടും വില്ലൻ അവാർഡ്), ശക്തി: ദ പവർ, ടാക്സി നം. 9211 എന്നിവയും വന്നു. വെൽക്കം (2007)-ലെ ഉദയ് ഷെട്ടി എന്ന കോമഡി വേഷം അദ്ദേഹത്തെ പുതിയ തലമുറയിലേക്ക് എത്തിച്ചു. അപകടകാരിയായ അധോലോക നായകനായിരുന്നിട്ടും സ്വാഭാവികമായ നർമ്മവും ആത്മസംഘർഷങ്ങളും നിറഞ്ഞ കഥാപാത്രമായി ഉദയ് ഷെട്ടി മാറിയത് പടേക്കറുടെ പ്രകടനമികവിന്റെ മറ്റൊരു തെളിവാണ്. ഈ ചിത്രത്തിലെ ഒരു ചിരിക്കുന്ന രംഗം പുതുതലമുറയുടെ ട്രോൾ മീമൂകൾ ഭരിക്കുന്ന ടെംപ്ലേറ്റാണ് ഇന്നും .
മറാത്തി സിനിമയിലെ നട്സമ്രാട്ട് (2016)-ൽ ഗണപത് അപ്പ ബെൽവൽക്കർ എന്ന പ്രായമായ നാടക നടനായി എത്തിയപ്പോൾ വേദിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതിന് ശേഷമുള്ള ഏകാന്തതയും തകർച്ചയും അദ്ദേഹം അതീവ വൈകാരികമായി അവതരിപ്പിച്ചു. കഥാപാത്രത്തിന്റെ വേദനയും ജീവിതത്തോടുള്ള പോരാട്ടവും ചിത്രത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയ പ്രകടനങ്ങളിലൊന്നാക്കി. കാലാ (2018)-ൽ രാജിനികാന്തിനെതിരെ ശക്തനായ പ്രതിനായകനായി ഹരി ദാദയായി എത്തിയതും ശ്രദ്ധേയമായി. ഭാഷയും സിനിമയുടെ പശ്ചാത്തലവും മാറിയിട്ടും തന്റെ സാന്നിധ്യവും അഭിനയതീവ്രതയും നിലനിർത്താൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.
ഈ കഥാപാത്രങ്ങൾ മാത്രം നോക്കിയാലും നാനാ പടേക്കറുടെ അഭിനയപരിധി എത്ര വിശാലമായിരുന്നുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. ഒരേ തരത്തിലുള്ള കഥാപാത്രങ്ങളിൽ സ്വയം ആവർത്തിക്കാതെ ഓരോ വേഷത്തിനും വ്യത്യസ്തമായ ശരീരഭാഷയും ശബ്ദവും വികാരഭാവവും നൽകുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. തീവ്രമായ ഡയലോഗ് ഡെലിവറി, ഭാവപ്രകടനം, സാമൂഹികമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥാപാത്രങ്ങൾ എന്നിവയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുദ്ര. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും വേറിട്ട നടന്മാരുടെ നിരയിൽ നാനാ പടേക്കറിന് സ്വന്തമായൊരു സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.
സിനിമാ രംഗത്തല്ലാതെ സമൂഹ സൃഷ്ടിക്കും വേണ്ടിയും അദ്ദേഹം യജ്ഞിച്ചതിൻ്റെ ഉദാഹരണങ്ങളാണ് കർഷകരുടെ സഹായത്തിനായി മകരന്ദ് അനസ്പുരെയുമായി ചേർന്ന് നാം ഫൗണ്ടേഷൻ സ്ഥാപിച്ചത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ വരൾച്ചാ ബാധിത പ്രദേശങ്ങളിൽ സഹായം നൽകുകയും, സാമുദായിക വിദ്വേഷം, അക്രമം, അനീതി എന്നിവയ്ക്കെതിരെ ഉറച്ച നിലപാട് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ക്രാന്തിവീർ-ലെ “ഇത് ഹിന്ദുവിന്റെ രക്തം, ഇത് മുസ്ലീമിന്റെ രക്തം” എന്ന ഡയലോഗ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിപരമായ വിശ്വാസമാണെന്ന് പറഞ്ഞു. ഹിന്ദു-മുസ്ലീം ഐക്യത്തിന് ഊന്നൽ നൽകി. ഓണർ കില്ലിങ്ങിനെതിരെ ശക്തമായി സംസാരിച്ചു; തന്റെ കസിൻ മുസ്ലീം യുവാവിനെ വിവാഹം കഴിച്ചപ്പോൾ കുടുംബത്തെ എതിർത്ത് അവരെ പിന്തുണച്ചതായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
നക്സലൈറ്റ് അക്രമത്തെ അപലപിക്കുകയും എന്നാൽ അതിന്റെ മൂലകാരണങ്ങളായ ദാരിദ്ര്യവും അനീതിയും പരിഗണിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ബാബാ ആംതെയുടെ കുടുംബവുമായുള്ള ദീർഘകാല ബന്ധവും സാമൂഹിക സേവനത്തിലുള്ള താത്പര്യവും ഇതിന് തെളിവാണ്. സാമൂഹിക അസമത്വം കണ്ട് “ഞാൻ നടനായിരുന്നില്ലെങ്കിൽ ആത്മഹത്യ ചെയ്യുകയോ നക്സലൈറ്റ് ആകുകയോ ചെയ്യുമായിരുന്നു” എന്ന് ഒരിക്കൽ പറഞ്ഞത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മാർത്ഥമായ ആശങ്കയെ കാണിക്കുന്നു.
നാനാ പടേക്കർ സിനിമയിൽ തീവ്രതയുടെയും യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമായിരുന്നു. സമൂഹത്തിലെ ദുർബലരോട് ഐക്യദാർഢ്യം പുലർത്തുകയും സാമുദായിക വിദ്വേഷത്തിനെതിരെ ശബ്ദമുയർത്തുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം കലയും സാമൂഹിക ബോധവും ഒത്തുചേരുന്ന ഒരു ഉദാഹരണമായി നിലനിൽക്കും.