ഗാന്ധിയുടെ രക്തസാക്ഷിത്വത്തിന് ശേഷം ഇന്ത്യയെ ഉൾക്കൊള്ളലിന്റെയും ജനാധിപത്യത്തിന്റെയും പാതയിൽ നയിക്കുക എന്ന ഭാരിച്ച ഉത്തരവാദിത്തം പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെ ചുമലിലായി. സാമ്പത്തിക നയങ്ങളിലും വ്യവസായവൽക്കരണത്തിലും നെഹ്റുവിന് ഗാന്ധിയുമായി അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, ന്യൂനപക്ഷാവകാശങ്ങളുടെയും ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിഷ്പക്ഷതയുടെയും കാര്യത്തിൽ നെഹ്റു പൂർണ്ണമായും ഗാന്ധിയുടെ പക്ഷത്തായിരുന്നു.
അനുസ്മരണം | രാമചന്ദ്ര ഗുഹ | ഭാഗം- 2
 |
| അസ്ഗർ അലി എഞ്ചിനീയർ |
1951-ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിനിടയിൽ ദൽഹിയിൽ വെച്ച് നെഹ്റു പ്രഖ്യാപിച്ചു: ജാതിമത ഭേദമന്യേ രാജ്യത്തിന്റെ ഐക്യം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് ഗാന്ധിയുടെ സന്ദേശം. മതത്തിന്റെ പേരിൽ സഹപൗരന് നേരെ കൈയോങ്ങുന്ന ഏതൊരാൾക്കെതിരെയും ഞാൻ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാതെ പോരാടുമെന്ന് അദ്ദേഹം അസന്ദിഗ്ദ്ധമായി വ്യക്തമാക്കി. 1953-ൽ വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രിമാർക്ക് എഴുതിയ കത്തിൽ, ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് നീതിപൂർവ്വകവും ഉദാരവുമായ പരിഗണന നൽകി അവരുടെ വിശ്വാസം നേടിയെടുക്കുക എന്നത് ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത കടമയാണെന്ന് അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. നെഹ്റുവിന്റെ ഈ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത നിലപാടും ഭരണകൂടത്തിന്റെ ദൃഢനിശ്ചയവും കാരണമാണ് 1947 മുതൽ 1963 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ വലിയ വർഗ്ഗീയ കലാപങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടാകാതിരുന്നത്.
ഭൂരിപക്ഷാധിപത്യത്തിന്റെ വേരുകൾ
തുടർന്നു വന്ന പതിറ്റാണ്ടുകളിൽ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഭൂരിപക്ഷ വർഗ്ഗീയത മേൽക്കൈ നേടിയതിന് പിന്നിൽ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ചില ചരിത്രപരമായ കാരണങ്ങളുണ്ട്. ഡബ്ല്യു.ബി. യേറ്റ്സ് തന്റെ പ്രശസ്തമായ കവിതയിൽ കുറിച്ചതുപോലെ, "നല്ലവർക്ക് ആർക്കും തന്നെ നിശ്ചയദാർഢ്യമില്ലാതായി, അതേസമയം ഏറ്റവും മോശപ്പെട്ടവർ കടുത്ത ആവേശത്തോടെ മുന്നേറുകയും ചെയ്തു." കേഡർ സംവിധാനവും സംഘടനാ ശക്തിയും ആശയപരമായ അച്ചടക്കവും വഴി വലതുപക്ഷ ശക്തികൾ നിരന്തരം പ്രവർത്തിച്ചു.
Read part 1: ഗാന്ധിയുടെ വിശ്വാസവും നമ്മുടെ വിശ്വാസവും
എന്നാൽ നെഹ്റുവിന് ശേഷമുള്ള കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വം, പ്രത്യേകിച്ച് രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ കാലത്ത്, ഹ്രസ്വകാല തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നേട്ടങ്ങൾക്കായി ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളിൽ വെള്ളം ചേർത്തു. യാഥാസ്ഥിതിക മുസ്ലിം നേതൃത്വത്തെ പ്രീണിപ്പിക്കാൻ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ 'ഷാ ബാനു' കേസ് വിധി അട്ടിമറിക്കുകയും, അതിന് പരിഹാരമെന്നോണം ഹിന്ദു യാഥാസ്ഥിതികരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ അയോധ്യയിലെ ബാബ്രി മസ്ജിദിന്റെ പൂട്ടുകൾ തുറന്നുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.
മറുഭാഗത്ത്, സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഗാന്ധിയൻ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയമായ പ്രതിരോധങ്ങളിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങി. വിനോബാ ഭാവെയെപ്പോലുള്ള പ്രമുഖർ അമ്പതുകളിലും അറുപതുകളിലും വർഗ്ഗീയതയ്ക്കും ജാതീയതയ്ക്കുമെതിരെ നേരിട്ടുള്ള സമരങ്ങൾക്ക് മുതിരാതിരുന്നത് താഴെത്തട്ടിൽ മതസൗഹാർദ്ദത്തിന്റെ അടിത്തറ ദുർബലമാക്കി. ഇതിനുപുറമെ, നമ്മുടെ അയൽരാജ്യങ്ങളായ പാകിസ്ഥാനിലും ബംഗ്ലാദേശിലും ഇസ്ലാമിക ഭൂരിപക്ഷവാദവും, മ്യാൻമറിലും ശ്രീലങ്കയിലും ബുദ്ധമത ഭൂരിപക്ഷവാദവും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താൻ തുടങ്ങിയതോടെ, അത്തരം തീവ്രവാദങ്ങൾ പരസ്പരം വളംവെച്ചു നൽകുന്ന ഒരു പ്രാദേശിക സാഹചര്യം ഇവിടെയും രൂപപ്പെട്ടു.
മുന്നോട്ടുള്ള വഴി: സമൂഹത്തിൽ ഗാന്ധിയും ഭരണകൂടത്തിൽ നെഹ്റുവും
ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങൾ വെല്ലുവിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ വർത്തമാനകാലത്ത്, എൺപതുകളിൽ ചില ബുദ്ധിജീവികൾ ഉണ്ടാക്കിയെടുത്ത കൃത്രിമമായ ഒരു ദ്വന്ദ്വത്തെ നാം തള്ളിക്കളയേണ്ടതുണ്ട്. പാശ്ചാത്യ മതേതരത്വത്തിന്റെ വക്താവായ നെഹ്റുവിനെയോ അതോ തനത് ആത്മീയതയുടെ വക്താവായ ഗാന്ധിയെയോ ആരെയാണ് നാം തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടത് എന്നതായിരുന്നു ആ ചോദ്യം. അങ്ങനെ ആരിൽ നിന്നെങ്കിലും ഒരാളെ മാത്രം തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള ആഡംബരം നമുക്കില്ല; നമുക്ക് ഒരേസമയം ഗാന്ധിയെയും നെഹ്റുവിനെയും ആവശ്യമുണ്ട്, എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിലാണെന്ന് മാത്രം.
വ്യക്തിപരമായ ആഴത്തിലുള്ള വിശ്വാസം ഒരിക്കലും അപരവിദ്വേഷത്തിലേക്ക് നയിക്കേണ്ടതില്ലെന്നും, നേരെമറിച്ച് അത് പരസ്പര സ്നേഹത്തിന്റെയും ധാർമ്മിക ധീരതയുടെയും ഏറ്റവും വലിയ സ്രോതസ്സായി മാറുമെന്നും മഹാത്മാഗാന്ധി തെളിയിച്ചു. ഡോ. അസ്ഗർ അലി എഞ്ചിനീയർ തന്റെ ജീവിതത്തിലുടനീളം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചതും ഇതേ പാരമ്പര്യമാണ്
പൗരസമൂഹത്തിന്റെ തലത്തിൽ നമുക്ക് ഗാന്ധിയുടെ ആത്മാവിനെയാണ് ആവശ്യം. ജാതിയും മതവും ഭാഷയും നോക്കാതെ നിത്യജീവിതത്തിൽ പരസ്പരം സ്നേഹിക്കാനും മനസ്സിലാക്കാനും കാരുണ്യം പങ്കുവെക്കാനും മനുഷ്യർക്ക് കഴിയണം. കോടതികൾക്കോ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കോ മാത്രം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഒന്നല്ല ഇത്. തൊണ്ണൂറുകളിൽ പുരുഷോത്തം അഗ്രവാളും ദിലീപ് സിമിയോണും ചേർന്ന് രൂപീകരിച്ച 'സാംപ്രദായികതാ വിരോധി ആന്ദോളൻ', ഹർഷ് മന്ദറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'കാർവാനെ മൊഹബത്ത്' തുടങ്ങിയ ജനകീയ മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നാം കാണുന്നത് ഈ ഗാന്ധിയൻ ചൈതന്യമാണ്.
എന്നാൽ ഭരണകൂട സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തലത്തിൽ നമുക്ക് നെഹ്റുവിന്റെ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത കാർക്കശ്യമാണ് ആവശ്യം. ഒരു കലാപവും പെട്ടെന്ന് ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്ന ഒന്നല്ല; ഭരണകൂടവും പോലീസും രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വവും അനുവദിച്ചാൽ മാത്രമേ ഒരു നാട്ടിൽ കലാപം നടക്കൂ. നിയമവാഴ്ച നടപ്പിലാക്കുന്നതിലും ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് തുല്യനീതി ഉറപ്പാക്കുന്നതിലും ഭരണകൂടം തികച്ചും നിഷ്പക്ഷവും കർക്കശവുമായിരിക്കണമെന്ന നെഹ്റൂവിയൻ പാഠം നാം വീണ്ടെടുക്കണം.
ചരിത്രത്തിൽ ഇതിന് മികച്ച മാതൃകകളുണ്ട്: 1965-ൽ പാകിസ്ഥാനുമായുള്ള യുദ്ധകാലത്ത്, ദൽഹിയിലെ രാംലീലാ മൈതാനത്ത് നടന്ന കൂറ്റൻ റാലിയിൽ പ്രധാനമന്ത്രി ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി പ്രസംഗിക്കുകയുണ്ടായി. തന്റെ ഇടത്തുഭാഗത്ത് നിന്ന ദൽഹി കോൺഗ്രസ് പ്രസിഡന്റ് മിർ മുഷ്താഖ് അഹമ്മദിനെയും, വലത്തുഭാഗത്ത് നിന്ന ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ പ്രതിനിധി ഫ്രാങ്ക് ആന്റണിയെയും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ശാസ്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു: "ഈ വേദിയിൽ കാണുന്ന നാനാത്വമാണ് ഇന്ത്യയെ പാകിസ്ഥാനിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത്."
1984 നവംബറിൽ ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ വധത്തെത്തുടർന്ന് രാജ്യതലസ്ഥാനത്ത് സിഖുകാർക്കെതിരെ കൂട്ടക്കൊല അരങ്ങേറിയപ്പോൾ, പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി ജ്യോതി ബസു കൊൽക്കത്തയിലെത്തി കർശനമായ ഉത്തരവിറക്കി: "നഗരത്തിലെ ഒരൊറ്റ സിഖുകാരന്റെ ദേഹത്തുപോലും കൈവെക്കാൻ അനുവദിക്കില്ല." തൽഫലമായി കൊൽക്കത്ത പൂർണ്ണമായും ശാന്തമായി തുടർന്നു. അടുത്ത കാലത്ത്, അന്താരാഷ്ട്ര ബുക്കർ പുരസ്കാരം നേടിയ കന്നഡ എഴുത്തുകാരി ഭാനു മുഷ്താഖിനെ മൈസൂരു ദസറ ഉത്സവം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യാൻ ക്ഷണിച്ചപ്പോൾ ഉയർന്നുവന്ന വർഗ്ഗീയ എതിർപ്പുകൾക്ക് മുന്നിൽ കർണ്ണാടക മുഖ്യമന്ത്രി സിദ്ധരാമയ്യ വഴങ്ങിയില്ല. മുൻപ് പ്രശസ്ത കവി കെ.എസ്. നിസാർ അഹമ്മദ് ദസറ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തതുപോലെ, ഭാനു മുഷ്താഖ് നമ്മുടെ നാടിന്റെ പൊതു സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിന്റെ പ്രതീകമാണെന്ന നിലപാടിൽ അദ്ദേഹം ഉറച്ചുനിന്നു.
 |
| രാമചന്ദ്ര ഗുഹ |
ഭരണഘടനാ ഇന്ത്യയെ വീണ്ടെടുക്കൽ
വ്യക്തിപരമായ ആഴത്തിലുള്ള വിശ്വാസം ഒരിക്കലും അപരവിദ്വേഷത്തിലേക്ക് നയിക്കേണ്ടതില്ലെന്നും, നേരെമറിച്ച് അത് പരസ്പര സ്നേഹത്തിന്റെയും ധാർമ്മിക ധീരതയുടെയും ഏറ്റവും വലിയ സ്രോതസ്സായി മാറുമെന്നും മഹാത്മാഗാന്ധി തെളിയിച്ചു. ഡോ. അസ്ഗർ അലി എഞ്ചിനീയർ തന്റെ ജീവിതത്തിലുടനീളം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചതും ഇതേ പാരമ്പര്യമാണ്; മതത്തെ യാഥാസ്ഥിതികർക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറായില്ല, ഒപ്പം അതിനുള്ളിലെ അനീതികളെ വിമർശിക്കാൻ മടിച്ചതുമില്ല.
ഇന്ത്യൻ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ ആത്മാവിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഈ ഇരട്ട പൈതൃകമാണ് നാം മുറുകെപ്പിടിക്കേണ്ടത്: പൗരസമൂഹത്തിൽ ഗാന്ധിയൻ കാരുണ്യവും മതസൗഹാർദ്ദവും വളർത്തിയെടുക്കുക, ഒപ്പം ഭരണകൂടത്തിൽ നിന്ന് നെഹ്റൂവിയൻ തുല്യനീതിയും മതേതരത്വവും വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാതെ ആവശ്യപ്പെടുക. ഈ രണ്ടു ധാരകളും ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോൾ മാത്രമേ ജാതിമത ഭേദമന്യേ ഓരോ പൗരനും തുല്യാവകാശത്തോടും ആത്മാഭിമാനത്തോടും കൂടി ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു രാജ്യമായി ഇന്ത്യ നിലനിൽക്കൂ.